Skal Biocontrole
Skal Biocontrole
Skal Biocontrole 2
Skal Biocontrole 2
Skal Biocontrole 3
Skal Biocontrole 3

Gevaar en vertrouwen: Contaminatie in de biologische keten

Berdi Doornebosch, Certificeerder Landbouw - 23 December 2016

KobaltFoto3

U kijkt terug op een mooi teeltjaar. Uw product heeft het extreme weer van deze zomer goed doorstaan en u kunt trots zijn. Zelden heeft u zulke mooie producten afgeleverd. Met zorg en toewijding heeft u de witlofpennen in de opslag gedaan. De tomaten, winterpeen en champignons zien er onweerstaanbaar lekker uit. Allemaal zo bio als bio zijn kan!

En dan krijgt u een telefoontje van Skal. Er is chloorprofam gevonden in uw aardappels, iprodion in uw witlofpennen, propiconazool in uw penen, fluopyram in uw tomaten of chloormequat in uw paddestoelen. Hoe bestaat het? Dit kan toch niet waar zijn!  Niets gebruikt en toch residuen in uw product. Uw wereld staat op zijn kop!
Helaas overkomt dit jaarlijks meerdere biologische producenten.
In een wereld waar biologische en niet-biologische productie naast elkaar bestaan, loert altijd gevaar voor contaminatie. Wat is de oorzaak van de contaminatie? En had u het kunnen vermijden?

Sommige residuen zijn niet te vermijden. Ze zijn bijvoorbeeld het gevolg van gebruik van persistente gewasbeschermingsmiddelen in het verleden. In extreme gevallen treffen we zelfs na 10 jaar biologisch beheer van de grond nog residuen aan. Gelukkig gaat het dan om zeer lage concentraties. Bepaalde contaminaties zijn echter wél te vermijden. Dit zal niet altijd makkelijk zijn en soms komt ook deze contaminatie uit onbekende hoek.

Drift
Contaminatie als gevolg van drift is misschien wel de meest bekende. Biologische telers letten hier scherp op. Ze zorgen voor voldoende scheiding tussen hun biologische percelen en de gangbare percelen van de buurman. Wat voldoende scheiding is, is een kwestie van gezond verstand. Een biologisch perceel naast een natuurweide stelt andere eisen aan de scheiding dan een biologisch perceel naast een veld met gangbare aardappels.

Inputs
Minder bekend is het gevaar van contaminatie door het gebruik van niet-biologische, wettelijk toegestane inputs. Denk bijvoorbeeld aan niet-biologische meststoffen en gangbaar niet-ontsmet uitgangsmateriaal. Zo troffen we laatst bij een biologisch tuinbouwbedrijf residuen van fluopyram in het tomatenblad en in de grondmonsters. De contaminatie bleek veroorzaakt door de aangekochte compost.
Een harde les voor de teler die de tomaten gangbaar af moest zetten, maar ook breder: pas op met gangbare inputs. Zij vormen een potentiële bron van contaminatie.

Fust en apparatuur
En hoe bekend bent u met contaminatie die optreedt tijdens de oogst, het sorteren of het inschuren? Dat kan gebeuren wanneer u bij de oogst machines of kisten gebruikt die de loonwerker ook voor niet-biologische producten inzet. Ook dit jaar troffen wij een loonwerker die de veldspuit onvoldoende schoon heeft gemaakt. Hierdoor zijn er residuen gevonden in bio aardappelloof.
Maar verderop in de keten kan ook contaminatie optreden. Denkt u eens aan sorteerbanden, in kisten, opslag en transport. Als machines, kisten, opslagruimtes en laadbakken onvoldoende worden schoongemaakt, ligt contaminatie op de loer.

Alleen als u de risico’s voor uw bedrijf goed in beeld heeft, kunt u maatregelen nemen om contaminatie te voorkomen. Hoe goed kent u de gevaren van contaminatie op uw bedrijf? Welke goede voornemens kunt u nemen om contaminatie te voorkomen komend jaar? Bent u kritisch genoeg geweest op uw toeleveranciers, op uw afnemers en op de bedrijven die voor u sorteren, opslaan of transporteren? Heeft u goede afspraken gemaakt met uw loonwerker over het schoonmaken van de oogstmachine?

Vanzelfsprekend heeft u alle vertrouwen in de bedrijven waarmee u zaken doet. Maar een beetje gezond wantrouwen kan goed zijn voor u, uw bedrijf en de hele biologische keten.